(1)
Hai năm trước, sau khi tốt nghiệp, Thanh Hải xin vào làm ở một doanh nghiệp nước ngoài. do là người mới, anh ấy được phân cho làm những công việc vụn vặt.
Sau vài tháng, Thanh Hải dần cảm thấy mất nhẫn nại. Anh bức xúc khi cảm thấy bản thân có thể chịu khổ mà làm việc tận tụy hơn nhiều người, nhưng vì sao lại không được lãnh đạo nào đoái hoài tới? Đến một ngày, anh quyết định đàm luận trực tiếp với lãnh đạo. Trái với mong muốn của anh, lãnh đạo cử anh đi trông giữ nhà kho.
Công ty mà Thanh Hải làm việc là nhà cung cấp cho đơn vị trước đây của tôi. Có một lần chúng tôi kết hợp để tổ chức sự kiện. Thanh Hải thừa dịp chạy qua kể khổ với tôi. Tôi hỏi: "Vậy anh cảm thấy bản thân nên làm công việc gì?"
Thanh Hải đáp: "Ít nhất cũng phải là một công việc gì đó đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao một tí. Tôi rất mong muốn có thể trau dồi kĩ năng của bản thân."
Tôi nói: "Anh phải làm mướn việc này đến mức tốt nhất, thì đổi công việc mới có ý nghĩa. Vậy anh cảm thấy bản thân mình đã làm đủ tốt chưa?"
Thanh Hải đáp: "Công việc giữ nhà kho như thế này, có đòi hỏi gì đâu mà khó. tất nhiên tôi đã làm rất tốt rồi."
Tôi chỉnh lại anh: "Không, anh hoàn toàn chưa làm tốt. Ở lần tổ chức hoạt động này cần phải lấy và xếp đặt hàng hóa. Tôi phát hiện mặt hàng A tuy số lượng khá ít, các anh đặt cách cửa rất gần. Còn mặt hàng B có số lượng khá nhiều, các anh lại để ở chỗ khá xa. Hơn nữa, người nhận mặt hàng B lại nhiều hơn người nhận diện hàng A. Anh cảm thấy sắp xếp như vậy có hợp lý không?"
Hải chống chế: "Nhưng, lúc người giao hàng giao đến đã đặt như vậy rồi!"
Tôi nói: "Người giao hàng có thể không biết, nhưng anh là người cáng đáng quản lý nhà kho, anh phải biết nên sắp xếp thế nào để tối ưu hiệu quả! Các anh có tổng cộng 7 người, 4 người chịu nghĩa vụ nhận hàng, 3 người chịu nghĩa vụ dòm. Trong khi người nhận hàng lúc nào cũng bận bịu, người nhòm lại luôn được rảnh rang. Anh cảm thấy như vậy có hợp lý không?"
Hải rấm rứt: "Đây là do lãnh đạo tôi xếp đặt, tôi không can thiệp được". Tôi không nhịn được cười: "Lãnh đạo xếp đặt cho anh đảm nhiệm khoản này, đúng lý anh phải có trách nhiệm sắp xếp ổn thỏa cho từng người, thế mà anh lại chỉ biết mỗi việc của mình. Anh thật sự cảm thấy bản thân làm rất tốt rồi sao?"
(2)
Khoảng bảy tám năm trước, tôi làm việc trong giới truyền thông. Bộ phận tôi đảm đang tiếp nhận một tập sự sinh trong kỳ hạn 3 tháng. Em ấy là sinh viên thuộc khoa chuyên ngành tin tức của trường đại học lừng danh. Chỉ sau một tháng, em ấy đến tìm tôi nói muốn kết thúc đợt thực tập. Tôi hỏi vì sao, em ấy cũng không ngại ngần nói thẳng: "Em muốn làm một nhà báo giỏi, nhưng em cảm thấy mình không học hỏi được điều gì ở nơi đây."
Nghe câu đáp của em, tôi hết sức bất ngờ. Công việc hiện tại em ấy làm nhiều nhất chính là sắp xếp các điểm tin nóng hổi để chuyển cho biên tập viên. Biên tập viên tiếp nhận những thông báo này và lọc ra những đề mục có thể viết. Đây là công việc nhất mực phải làm của mỗi sinh viên chuyên ngành tin tưởng vừa mới bắt đầu công việc.
Em ấy tiếp tục khóc và nói: "Một tháng này, em cảm thấy bản thân mỗi ngày đều rất siêng năng, xếp đặt được rất nhiều điểm tin hay. Nhưng mọi gắng của em chung cục luôn bị biên tập viên từ chối, trong lòng em hiện cảm thấy khôn cùng chán nản."
Tôi cầm cuốn sổ biên chép công việc của em ấy xem thử. Trong tháng này, em ấy mỗi ngày đều thu thập được hơn 20 điểm tin, kết quả được biên tập viên chọn lọc khoảng 4,5 cái.
Tôi hỏi em: "Lúc biên tập viên chối từ điểm tin của em, em có hỏi nguyên cớ tại sao không?" Em ấy hơi sững sờ nói: "Không ạ". Tôi khuyên lơn: "Em là người mới, kinh nghiệm trình độ không có là chuyện rất thường ngày. Chính vì như vậy, em cần học nhiều hỏi nhiều, mới có thể tránh được việc bị chối bỏ thêm nữa."
"Những điểm tin mà em thu thập có chút vấn đề." Tôi lật cuốn sổ ghi chép của:"Em có biết độc giả của chúng ta chủ yếu tập hợp ở độ tuổi nào không. Em đã tìm hiểu họ làm thuê việc gì, học lực và chừng độ thu nhập của bọn họ như thế nào, thị hiếu và hứng thú của bọn họ là gì chưa?"
Em lắc đầu.
Tôi tiếp chuyện: "Ngay cả báo của chúng ta viết cho ai xem em cũng không nắm vững, vậy sao em lại sửng sốt khi những điểm tin của em bị chối bỏ? Công việc của biên tập viên rất bận, họ sẽ không thể cầm tay chỉ việc cho em. Lần sau gặp việc gì mà bản thân mình không hiểu rõ, hy vọng em có thể hỏi thẳng. Chỉ khi ấy họ mới giúp được em."
(3)
Lúc tôi vừa mới bắt đầu đi làm, trong một năm ròng đều làm những công việc khôn xiết vụn vặt như thu thập thông báo, sắp đặt tài liệu. Những cộng sự tập sự làm chung chưa được bao lâu thì đã lựa chọn bỏ việc, để mình tôi ở lại. Có người hỏi tôi làm những việc nhàm như thế không cảm thấy vung phí tuổi thanh xuân sao? Tôi giải đáp không, bởi trong những việc như thế còn có rất nhiều điều bản thân còn chưa biết hết.
Tuần đầu tiên đi làm, biên tập viên vừa nhìn thấy tiêu đề của tôi liền cười: "Tiêu đề trang nghiêm và cứng nhắc như vậy, liệu độc giả sẽ thích xem sao?"
Lần trước hết đi săn tin, bản thảo bị lãnh đạo trả về không sao nhiêu lần. Tôi hỏi chị ấy vì sao, chị ấy nói: "Đây là viết cho bản thân xem, không phải viết cho bạn đọc của chúng ta xem."
Lần đầu tiên dự hoạt động có quy mô lớn, tôi viết một bản thảo với một bầu nhiệt huyết sục sôi, lại bị tiền bối phê bình: "Tính chủ quan quá nhiều, sự bình tĩnh của em và tính khách quan ở đâu?"
Sự thăng tiến trong sự nghiệp chẳng qua chỉ là vòng tuần hoàn của việc phát hiện vấn đề, giải quyết vấn đề, nâng cao trình độ, sau đó lại phát hiện, rồi giải quyết, rồi lại nâng cao.
Có một lần, sau khi bị lãnh đạo phê bình, tôi khôn cùng nghiêm trang nói: "Lãnh đạo, chị luôn phê bình chúng tôi, chị không sợ làm ý thức cống hiến của chúng tôi thuyên giảm hay sao?" Câu trả lời của cô ấy làm cho tôi vẫn còn nhớ đến ngày hôm nay: "nếu em làm đủ tốt, thiên nhiên tôi sẽ không phê bình em nữa. Ngoài ra, tôi cần phải nhấn mạnh rằng phê bình em không có tức là tôi chối bỏ năng lực của em. Mà cứ cho là tôi chối bỏ, sự chối bỏ của riêng cá nhân tôi đối với em cũng không đáng sợ bằng sự chối bỏ của tầng lớp bên ngoài!"
Ai cũng đều biết cố kỉnh làm việc, nhưng rất ít người chịu khó quan sát, chú ý kỹ. Họ hoàn toàn không làm mướn việc đó bằng 100% năng lực của mình, mà chỉ làm việc đó lập lại 100 lần nhàm. Họ chẳng bao giờ tổng kết sự dị biệt giữa 100 lần này. chẳng những như vậy, khi gặp phải một tẹo thất bại hoặc nhận những chất vấn đến từ bên ngoài, họ có thiên hướng lựa chọn tự.
Kinh nghiệm nhiều năm làm việc trong ngành báo chí đã dạy tôi hai điều. Thứ nhất, chú ý từng chi tiết. Thứ hai, từ trong chi tiết đó tìm ra điểm mấu chốt. Điều thứ nhất sẽ làm cho bạn nhạy bén hơn, suy nghĩ toàn vẹn hơn. Điều thứ hai lại có thể làm cho bạn phát triển bản thân cả về chất và lượng.
Đừng ngại những công việc nhàm, bởi luôn có những bí ẩn thú ẩn chứa bên trong sẽ giúp bạn trưởng thành và trở thành nổi trội hơn.